 |
|
|||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||
Isıtma ve Soğutma için harcanan enerji binalardaki en büyük sarfiyat kalemidir. Artan enerji masrafları ve azalan enerji kaynakları, günümüzde bizlere, binaların öncelikle ısı kayıplarının azaltılarak, yakıt giderlerinin azaltılması zorunluluğu getirmiştir. Isı kayıplarının azaltılmasına yönelik bir yalıtım (mantolama) çalışması, aynı zamanda, yazında ısı kazançlarını azaltarak soğutma masraflarını düşürmektedir. Yeni enerji verimliliği kanunu ile 2009 Aralık ayından itibaren yeni inşaat projelerinde özellikle yalıtım konusunda yeterli şartlar zorunlu hale getirildiğinden, öncelikle eskiden yapılmış ve hali hazırda kullanılan binalarda enerji tasarrufuna yönelik yapılması gereken 10 Altın kural aşağıda bilgilerinize sunulmuştur.
1- Tekcamlı eski pencereler, ısı camlı pencereler ile değiştirilmelidir. (Mali güç yeterli ise enerji cam tercih edilmelidir. Binalarda dış duvarlardaki pencere alanı, duvar alanının %10-15'ini geçmemeli, daha büyük oranla yapılan pencereler, değiştirme esnasında daha küçük alınarak kenarlarına duvar ördürülmelidir.)
2- Bina duvarlarının dıştan yalıtılarak (mantolama yapılarak) TS 825 deki, derece gün bölgelerine göre belirlenen duvar ısıl direnç değerinin ( U değeri ) yakalanması hayati önem taşımaktadır. Ülkemizin çeşitli bölgelerinde yalıtım yapmak adına düşük yoğunluklu, yeterli ısı iletim katsayısına sahip olmayan ve özellikle gereğinden çok daha ince yalıtım malzemelerinin kullanıldığı görülmektedir. Bina yöneticilerine bu konuda çok büyük görev düşmekte ve sadece düşük maliyet tercih edilerek uygun olmayan bir yalıtım sisteminin yaptırılmasının önüne geçilmesi şarttır. Unutulmamalıdırki yalıtım sonrasında yapılacak yakıt tasarrufu yüzdesi, Dış duvarların ve diğer yapı elemanlarının (çatılar v.b.) yalıtım öncesi ve yalıtım sonrası U değerlerinin birbirine oranı ile bire bir aynıdır.
3- Binalarda doğalgaza geçilerek, kullanım alanı 1000 m2 yi geçen çok katlı yapılarda özellikle kombi yerine özellikle merkezi ısıtma sistemi ile ısınma tercih edilmelidir.
4- Kalorimetre ve ısı payölçer sistemleri kullanılarak tasarrufa yönelik bir ısı gider paylaşım sistemi kullanılmalıdır.
5- Radyatörlerde mutlaka termostatik vana kullanılmalıdır. Termostatik vanalar odaları ayarlanan derecede sabit tutarak yarı otomasyon sağlayacak ve fazladan harcanan enerjinin engellenmesinde kilit rol oynayacaktır. Konfor derecesinin (20-22 derece) üzerindeki her 1 derece için daireler %7 fazladan yakıt tüketmektedirler.
6- Isıtma için yüksek verimli yoğuşmalı kazan (Kombili dairelerde, yoğuşma şartının oluşabilmesi için daire içlerinde radyatör boylarının 70-90 rejmine göre değil, 55-75 rejmine göre hesaplattırılması gerekmektedir, buda dairelerde ısı kaybına göre, yaklaşık, 6 metre değil en az 8 metre peteğe tekabul etmektedir) seçilmeli ve düşük dönüş suyu rejminde çalıştırılmalıdır.
7- Soğutma sistemlerinde yüksek COP ve EER değerlerinde cihazlar tercih edilmelidir. İyi bir soğutma cihazının, bölgenizin dış hava sıcaklık değerlerine göre, COP = 3 veya EER = 3,2 nin altında olmamalıdır. (EER = 3,412COP) Cihaz üzerindeki künyede veya teknik kataloğunda COP belirtilmemiş ise, cihazın verdiği güç / şebekeden çektiği elektrik, cihazın COP değerini vermektedir.
8- Beyaz eşyalar, minimum, A enerji sınıfında seçilmelidir.
9- Aydınlatmada LED veya tasarruf ampulleri kullanılmalı ve kullanılmayan cihazlar kapalı olsa dahi fişleri pirizlere takılı kalmamalıdır.
10- Her binanın çatısında yaklaşık olarak, yazları, o binanın kullanım sıcak suyunun hazırlanması için gereken enerjiyi temin edecek güneş kollektörü alanı vardır, güneş enerji sistemleri kullanılarak yazları çatımıza, yani ayağımıza gelen bedava enerji fırsatı kaçırılmamalıdır.
Parasal anlamda en büyük gider kalemini oluşturan ısıtma ve elektrik giderlerinin yanında, kaynakların giderek tükenmesi ve küresel ısınma nedeni ile su kullanımında da tasarrufa yönelik tedbirler alınması insanlığın geleceği açısından en öncelikli görevlerimizdendir.
Yukardaki maddeler dikkate alınarak revize edilen ve yalıtım yapılan binalarda en az %50'lik bir enerji tasarrufu sağlanacağı hesaplarla çok açık ve net gözlemlenmiştir. Ancak dikkat edilecek olursa sayılan her madde, eskiden yapılmış binalarda uygulandığında ilk yatırım maliyeti olarak büyük bakiyeler tutuyor görünsede doğru bir mantolama ile, yatırımın max. 3 yıl gibi kısa bir sürede geri döneceği hesaplanmıştır. Diğer yıllarda boş yere sarfolan enerji cebimizde kalarak bizlerin ve dolayısı ile ülke ekonomisinin iyileşmesi ve gelişmesinde yadsınamaz ilerleme kaydedilecektir.
Yapılan açıklamalar dikkate alındığında günümüze kadar gelen uygulamaların birçoğunun, müteahhitlerin genelde maliyet gözeterek, binalarda olmazsa olmaz sistemler kurmak/yapmak yerine daha düşük yatırımlar yaparak bina yaptıkları ve bizlerede bu binaları bi güzel sattıkları için, sonradan milyarlarca lira masraf yapmak zorunda kalıyoruz, ancak serbest piyasa rekabet koşulları dikkate alındığında bunun suçlusu müteahhitler değil, aldığımız yapının niteliklerini sorgulamayan bizlerin olduğu çok açıktır.
Ev alnırken mutfak dolabı fayans gibi görsel öğelere çok dikkat eden halkımız, malesef, kullanım esnasında en büyük gider kalemi olan enerji maliyetlerine yönelik, ısıtma - soğutma ve ısı yalıtımı sistemleri ile alakalı hiç bir sorgulama yapmamaktadırlar.
Aceba hangimiz;
Ev alırken bu bina merkezi sistem mi?, yoğuşmalı kazan mı kullanıldı diye sorduk?
Aydınlatma çözümlerinde LED lerin varlığı aklımıza geldimi?
Hangimiz dairelerde termostatik vana olup olmadığına dikkat ettik?
Çatılarda dikkatimizi çeken; kiremitlerin şekli, şemali, rengimi, yoksa güneş panellerimi oldu şimdiye kadar?
Hiç; dairedeki ısıyı nerden nasıl kontrol edebiliyoruz nerden açıp kısacağız, odalarda termostat varmı? nerden programlayacağız diyen oldumu?
Ve dahada önemlisi kaç kişinin ilk sorusu, bu binada yalıtım varmı demek oldu?
Dahada ileri gidecek olursak ısı yalıtımı gerekli değerlere uygunmu, kaç santim ve nasıl bir malzeme kullanıldı, duvar ısı direnci yönetmeliklere uygunmudur ? diyen oldumu....
Bu gibi sorular sorulmayarak, sadece; bölge, metrekare ve görüntüye dikkat edilerek alınan binalarda sonuç ortadadır.
Evet talep olmayınca arz doğmamaktadır. Halkımız ne zaman enerji öncelikli yatırımlara karar verirse o zaman aldığımız hizmetlerde daha tasarruflu daha teknolojik daha kaliteli sistemler olacaktır... Unutmayınız talep ettikçe şu anki verdiğimiz paraların aynısına çok daha kaliteli evler alabiliriz ve sonradan milyarlarca lira EK masraf yapmak zorunda kalmayız.
Özellikle villalarda; yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılması ile (Su-Toprak-Hava kaynaklı ısı pompası ve güneş enerjisi destekli yerden ısıtma ve serinletme sistemi gibi...) çok yüksek enerji tasarrufu yapılacak, kullanım kalitesi artıracak ve otomasyon tercihleri ile de yapılardan, çok daha tasarruflu ve konforlu bir şekilde istifade etmemizi sağlayacaktır.
BASİT BİR ÖRNEKLE BİNAMIZA SADECE ISI YALITIMI YAPTIRARAK NE KADAR ENERJİ TASARRUF EDiLEBİLECEĞİNİ GÖRELİM
Yer : Kayseri
Bina Dış Duvar Alanı : 6000 m2
Bina Pencere Alanı : 600 m2
Kış, ortalama dış hava sıcaklığı : -6 derece
Kış, iç ortam konfor değeri : 22 derece
Dış Duvar malzemesi ve kalınlığı : 25 cm (0,25 metre ) tuğla duvar, Isı iletim katsayısı (0,81 W/mK)
Kullanılacak yalıtım malzemesi : 5 cm (0,05 m), 30 DNS, EPS Strafor, ısı iletim katsayısı (0,040 W/mK)
Sıvalar : İç 3 cm (0,03 m) kireç çimento harcı ısı iletim katsayısı (0,87 W/mK) - Dış 5 cm (0,05 m) çimento harcı, ısı iletim katsayısı (1,4 W/mK)
İç ortam ısı taşınım katsayısı : 7,7 (W/m2K)
Dış ortam ısı taşınım katsayısı : 25 (W/m2K)
Doğal havalandırma ile olan ısı kaybının; iç ortamda, insanlardan ve cihazlardan gelen ısı ve pencerelerden, ışınım yolu ile güneşten alınan ısı kazancı sayesinde karşılandığı varsayılırsa (konutlarda genelde durum yaklaşık olarak böyledir) mevcut ısıtma giderinin tamamına yakınının, duvarlardan ve pencerelerden ve diğer yapı elemanlarından, iletim ( infiltrasyon ) yolu ile kaybedildiği görülmektedir.
Aşağıdaki; her iki hesap yöntemindede karşılaştırma yapılırken pencerelerin ısı camlı olduğu ve bir değişiklik yapılmadığı varsayılarak, sadece duvarlardan olan ısı kaybı dikkate alınarak, yalıtımlı ve yalıtımsız binada enerji ( ısı kaybı değişimleri ) değişimleri oranlanmıştır.
1. Durum : Yalıtımsız duvarlardan olan ısı kaybı;
Yalıtımsız Duvar U değeri :
U = 1 / { ( 1 / İç ortam ısı taşınım katsayısı) + (İç sıva kalınlığı / İç Sıva ısı iletim katsayısı) + (Tuğla kalınlığı / Tuğla ısı iletim katsayısı ) + ( Dış sıva kalınlığı / Dış sıva ısı iletim katsayısı ) + (1 / Dış ortam ısı taşınım katsayısı) }
iç sıva Tuğla Dış Sıva
(1/7,7) + (0,03/0,87) + (0,25/0,81) + (0,05/1,4) + (1/25) =>
0,12 + 0,034 + 0,30 + 0,03 + 0,04 = 0,524
Yalıtımsız Duvar U : 1 / 0,524 = 1,9
Yalıtımsız Duvar Isı Kaybı
Q : Duvar alanı x U x Dış ortam ve İç ortam arasındaki sıcaklık farkı
Q : 6000 x 1,9 x ( - 6 - 22 ) => Q : 6000 x 1,9 x 28
Q : 319200 W => Q : 319,2 KW/h
2. Durum : 5 cm Yalıtımlı duvarlardan olan ısı kaybı;
U = 1 / { ( 1 / İç ortam ısı taşınım katsayısı) + (İç sıva kalınlığı / İç Sıva ısı iletim katsayısı) + (Tuğla kalınlığı / Tuğla ısı iletim katsayısı ) + ( yalıtım kalınlığı / yalıtım malzemesi ısı iletim katsayısı) + ( Dış sıva kalınlığı / Dış sıva ısı iletim katsayısı ) + (1 / Dış ortam ısı taşınım katsayısı) }
NOT : Yalıtım plakasını yapıştırmak için kullanılan harç dikkate alınmamıştır.
Yalıtımlı Duvar U değeri :
iç sıva Tuğla Yalıtım Dış Sıva
(1/7,7) + (0,03/0,87) + (0,25/0,81) + (0,05/0,04) + (0,05/1,4) + (1/25) =>
0,12 + 0,034 + 0,30 + 1,25 + 0,03 + 0,04 = 1,774
Yalıtımlı Duvar U : 1 / 1,774 = 0,56
Yalıtımlı Duvar Isı Kaybı
Q : Duvar alanı x U x Dış ortam ve İç ortam arasındaki sıcaklık farkı
Q : 6000 x 0,56 x ( - 6 - 22 ) => Q : 6000 x 0,56 x 28
Q : 94080 W => Q : 94,08 KW/h
EVET YAPILAN HESAPLAR DİKKATE ALINDIĞINDA BU ÖRNEKTE NET OLARAK;
(319,2 - 94,08 ) / 319,2 = 70,5 => 25 CM TUĞLA DUVARLI BİNAYA 5 CM YALITIM YAPILMASI DURUMUNDA DIŞ DUVARLARDAN OLAN ISI KAYBI YANİ ENERJİ SARFİYATI %70 AZALACAKTIR.
BURADAKİ ÇOK ÖNEMLİ HUSUS "U" DEĞERİ DEĞİŞİMİDİR.
TS 825 TE 4. BÖLGEDE BULUNAN KAYSERİ İÇİN SAĞLANMASI GEREKEN U DEĞERİ DIŞ DUVARLARDA 0,40 OLARAK ÖNGÖRÜLMÜŞTÜR.
25 CM TUĞLA DUVARLA YAPILAN BİR BİNADA 5 CM STRAFOR KULLANILARAK BİLE 0,4 U DEĞERİNİN YAKALANAMADIĞINI HEP BİRLİKTE GÖZLEMLEDİK (Kİ BİNALARIN GENELİ BÖLGEMİZDE BU ŞEKİLDE YAPILMIŞTIR)
ONUN İÇİN; 4. BÖLGEDEKİ İLLERDE (bkz:TS825) YALITIM YAPTIRIRKEN KALINLIK OLARAK, 5 CM EPS VEYA XPS İÇİN YOĞUNLUĞU 30 DNS'DEN AŞAĞI MAMUL KESİNLİKLE KULLANMAYINIZ!!!. (ISI İLETİM KATSAYILARI DİKKATE ALINDIĞINDA EPS VE XPS ARASINDA PEK BİR FARK YOKTUR BU YÜZDEN TERCİHİNİZİ AYNI KALINLIK VE YOĞUNLUKTA İKİ MAMÜLÜN FİYATLARINA ORANLA YAPINIZ)
NOT : U'nun formülü dikkate alındığında ;
1 - Yalıtım maddesinin yoğunluk değeri (DNS) enerji tasarrufu açısından bir kriter değildir, ana kriter yalıtım malzemesinin kalınlığı ve ısı iletkenlik katsayısıdır, ancak malzemenin yoğunluluğu kullanım ömrü açısından çok önemlidir, düşük yoğunluklu yalıtım malzemeleri çabuk yıpranacağından, mutlaka yüksek yoğunluklu malzeme tercih edilmelidir
2- Yine dikkat edileceği üzre; yalıtımın içten, dıştan veya iki yapı elemanı (tuğla v.b.) arasından yapılmasının da enerji tasarrufu açısından bir farkı yoktur, ancak buradaki en önemli husus yoğuşmadır, içten yapılan yalıtımlarda gerekli önlemler alınmadıkça (buhar kesici gibi) yoğuşma riski olacağından, yalıtımın dıştan yapılması tercih edilmelidir.
YALITIM YATIRIMI KENDİNİ NE KADAR SÜREDE AMORTE EDER?
Yaklaşık bir yakıt hesabı dikkate alındığında 1 KW ısıl enerji birim fiyatı; %86 verimle çalışan ve fiili üst ısıl değeri 9KW/m3 olan bir doğalgazı yakan kazan ile, doğalgaz birim fiyatının 0,86 TL + KDV baz alınırsa, yaklaşık olarak 0,1311 TL olduğu hesaplanmıştır.
Binanın, yalıtımsız dış duvarlarından olan ısı kaybını 1. durumda 319,2 KW olarak ve aynı dış duvarların 5 cm yalıtımla 2. durumda ısı kaybını 94,08 KW olarak bulmuştuk. Buradan, iki durum arasındaki enerji farkının 319,2 - 94,08 = 225,12 KW olduğu görülecektir. Kayseri şartlarında bir kazanın yıllık minimum; 215 gün ve günde 8 saat devrede kaldığı düşünülürse, kazan yıllık 1720 saat, kaybolan ısı kadar güç üretecektir. Buda yalıtım sisteminin örnek bina için 1720 x 225,12 = 387206,4 KW yıllık tasarruf yaptıracağı sonucunu çıkarır. Parasal olarak bu değer, 387206,4 x 0,1311 = 50762,75 TL demektir. Yaklaşık olarak 5 cm ve 30 DNS strafor ile mantolama fiyatının 22,65 TL olduğu düşünülürse yatırım kendini; yalıtım yatırımı yaklaşık 6000 x 22,65 = 135900 TL olduğundan => MANTOLAMA YATIRIMI KENDİNİ 135900 / 50762,75 = 2,67 YILDA AMORTE EDECEKTİR
AYNI HESABI 3 CM STRAFORLA YALITIM YAPILAN DUVAR İÇİN YAPARSAK
3. Durum : 3 cm Yalıtımlı duvarlardan olan ısı kaybı;
Yalıtımlı Duvar U değeri :
iç sıva Tuğla Yalıtım Dış Sıva
(1/7,7) + (0,03/0,87) + (0,25/0,81) + (0,03/0,04) + (0,05/1,4) + (1/25) =>
0,12 + 0,034 + 0,30 + 0,75 + 0,03 + 0,04 = 1,274
Yalıtımlı Duvar U : 1 / 1,274 = 0,78
Yalıtımlı Duvar Isı Kaybı
Q : Duvar alanı x U x Dış ortam ve İç ortam arasındaki sıcaklık farkı
Q : 6000 x 0,56 x ( - 6 - 22 ) => Q : 6000 x 0,78 x 28
Q : 131040 W => Q : 131,04 KW/h
(319,2 - 131,04 ) / 319,2 = 58,9 => 3 CM YALITIMLI DUVAR ENERJİ KAZANCI %58,9
GÖRÜLDÜĞÜ ÜZRE 5 CM YALITIM İLE 3 CM YALITIM ARASINDA %11,6 LIK BİR ENERJİ KAYBI VARDIR
YAKLAŞIK OLARAK; 5 VE 3 CM STRAFOR ARASINDAKİ FİYAT FARKININ EPS'DE 2,1 TL OLDUĞU DÜŞÜNÜLÜRSE
6000 X 2,1 = 12600 TL YATIRIM MALİYETİ DEĞİŞECEKTİR
Kayseride Doğalgaz fiili üst ısıl değerinin 9 KW / m3 olduğu düşünülürse,
binada % 86 verimle çalışan bir kazan kullanıldığı varsayılırsa ve
doğalgaz birim fiyatının 0,86 TL + KDV olduğu baz alınırsa
319,2 KW ısı kaybının %11,6 sı = 37 KW dır
Binadaki kazanın 215 gün ve günde 8 saat devrede kaldığı düşünüldüğünde
iki yalıtım durumu arasındaki enerji fiyat farkı :
37 x 215 x 8 = 63640 KW dır.
Parasal olarak bu değer :
Harcanan Doğalgaz : 63640 / 9 = 7071 m3
verim faktörü : 7071 / 0,86 = 8222 m3
parasal değer : ( 8222 x 0,86 ) + KDV = 8343 TL olacaktır
5 cm ve 3 cm yalıtım farkını parasal olarak yukarda 12600 TL olarak hesaplamıştık
görülüyorki yapılan yalıtım yatırım farkı 1,51 yılda çıkacaktır.
Bu halde ilerleyen 10 larca yılda, her yıl 8343 TL kar etmek dururken, neden 1,5 yılda geri dönecek bir yatırımı göz ardı edip 5 cm yerine 3 cm yalıtım yaptırıyorsunuz? BİNA SAKİNLERİ VE YÖNETİCİLERİNE ÖZELLİKLE DUYRULUR.....
 |